Wed 20 October 2021  |  چهارشنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۰
رئيس سازمان بنياد شهيد خراسان جنوبي: ايرانيان با ياد شهدا در پاي صندوق‌هاي رأي حاضر شوند   |   سیاسیون طبسی حفظ برادری دینی را بر همه امور مقدم بدانند   |   در برخورد جدی با پدیده قاچاق هیچ‌ گونه اغماضی پذیرفتنی نیست   |   مبنای حرکت امام و رهبری در جاذبه و دافعه دین و ارزش‌ های الهی است   |   مردم مراقب باشند تا گرفتار دفاتر زیارتی غیرمجاز نشوند   |   جنگ نرم مهم‌ترين بحثي است كه خبرنگاران بايد به آن بپردازند   |   آیا فرمانداری طبس ویژه می شود؟    |   هشدار سازمان جهاد كشاورزی خراسان جنوبي به كشاورزان و دام داران   |   نامزد انتخاباتی شکست خورده در رقابت های انتخاباتی از فردوس خبر شکایت کرد   |   فردوس با 97 درصد از بيشترين سرانه راه آسفالته روستايي در استان برخوردار است   |   استاندار خراسان جنوبي: دستاوردهاي دولت نهم در خراسان جنوبي قابل كتمان نيست   |   مسکن مهر در راس خدمات دولت نهم و دهم است   |   با حضور پرشور مردم دشمنان قسم خورده انقلاب و نظام خجل شدند   |   افزايش طلاق در استان   |   برپایی خیمه های معرفت و اجرای طرح آرامش بهاری در بقاع متبرکه بیرجند، فردوس و بشرویه   |   سهم شهرستان هاي خراسان جنوبي از اعتبارات عمراني اعلام شد   |   استاندار خراسان جنوبي: درآمد مالياتي خراسان جنوبي در دولت نهم 4 برابر شد   |   بشرویه شهرستان شد    |   لشکر ابرهه بار دیگر در طبس زمین گیر شد   |   خراسان‌ جنوبی کمترین درآمد کشور را دارد   |   هئیت‌ های مذهبی باید انسان‌ ساز باشند   |   استاندار خراسان جنوبي: دولت نهم استفاده ابزاري از اساتيد و دانشگاه‌ها را از بين برد   |   درخواست 3 میلیارد ریال برای برگزاری كنگره سرداران در سفر سوم دولت    |   مطالبات اوقاف خراسان جنوبی بیش از 18 میلیارد تومان است   |   در گفتگوي فارس با مديركل منابع طبيعي خراسان جنوبي بررسي شد؛ لزوم اجراي طرح‌هاي آبخيز و آبخوانداري در خراسان جنوبي   |   در ايام‌الله دهه فجر انجام مي‌شود؛ افتتاح 30 خانه قرآن در روستاهاي خراسان جنوبي   |   نشست بصیرت عاشورایی ویژه اصحاب رسانه‌   |   عدم آگاهی مردم باعث تخریب و تصرف منابع طبیعی است   |   معتادان اقدام به ترک اعتیاد کنند   |   گرانی نیست، گران می فروشند ...؟!   |   طبس دروازه خراسان جنوبی می شود (2)   |   مدير‌كل كميته امداد امام خميني (ره) خراسان جنوبي: گردن كلفت‌هاي جامعه فقرا را از خدمت بي‌نياز مي‌دانند    |   رئیس مجمع نمایندگان استان در پي شايعات وقوع زلزله، گفت: مردم اصلا نگران نباشند   |   عضو كميسيون امنيت ملي مجلس: صانعي حرف‌هايي مي‌زند كه در شأن مرجعيت نيست   |   بدون تردید بیداری اسلامی جلوه هایی از تفکر اسلام ناب محمدی و انقلاب اسلامی ایران است   |   علي كريمي با باشگاه پرسپوليس به توافق رسيد    |   نگاه به شهرستان‌ ها باید مانند نگاهی باشد که به مرکز استان می‌ شود   |   تبلیغات انتخاباتی با امکانات دولتی ممنوع / عزل مدیران متخلف   |   100 هزار جلد كتاب بین مدارس و كتاب خانه ها توزیع شد   |   مشكلات بخش حمل و نقل دام فردوس و سرايان بررسي شد   |   
 
تیتر آخرین اخبار

تبلیغات


"چله" یا شب یلدا آخرین شب پاییز، همان زمانی که موقع شمارش جوجه هاست

۳۰/۰۹/۱۳۹۲

فردوس خبر: چهار هزار سال است که آخرین شب پاییز، همان زمانی که موقع شمارش جوجه‌ هاست، شبی  گرامی داشته می‌ شود که بلندترین شب سال است. شبی که ایرانیان قدیم باور داشتند پس از آن خورشید از نو زاده می‌ شود. یلدا در افسانه‌ ها و اسطوره‌ های ایرانی داستان تولد دوباره زندگی است که هر سال در اولین روز زمستان تکرار می‌ شود. خراسانی‌ ها برای شاهنامه‌ خوانی در این شب اصالت بیشتری قائل هستند. یکی از آیین‌ های ویژه استان خراسان جنوبی، بخصوص در شهرستان های فردوس و بیرجند برگزاری مراسم «کف زدن» است.

مردم ایران از زمان‌ های دیرباز ایرانیان باستان، در شبی که «چله» می‌ نامیدند تا صبح به انتظار زایش دوباره خورشید بیدار می‌نشستند و آداب و آیینی خاص بر این بیدارنشینی دور هم داشتند. 

در دوران کهن مردم، با طبیعت و تضادهای آن مأنوس بوند و گردونه زندگی‌ شان بر چرخه طبیعت استوار بود. از این رو گردش خورشید و تغییر فصل‌ ها، بلندی و کوتاهی شب و روز و حرکت ستارگان، مبنای فعالیت‌ هایشان بود. 
مردمی که اعتقاد داشتند روز، هنگام کار و بالندگی است، با فرارسیدن شب، آتش می‌ افروختند تا بدی‌ ها پدیدار نگردد. آن‌ها در شب‌های دراز زمستان، گِرد هم جمع می‌شدند و آتش می‌افروختند تا روشنایی را افزون سازند. هنگامی‌که درازترین شب سال فرا می‌ رسید، به انگیزه‌ ی این‌که از فردا روشنایی بیش‌تر و روزها درازتر خواهد شد، گردهم‌ آمده و شادی می‌ کردند.

شب یلدا همچون جشن‌ های تیرگان، مهرگان، جشن سده و نوروز نزد ایرانیان از اهمیت ویژه‌ ای برخوردار است و آیین این شب در مناطق مختلف به شیوه‌ ای خاص و سنتی اجرا می‌شود. برای شب چله، چون دیگر مراسم و جشن‌ هایی ایرانی، سفره‌ ای خاص می‌ گسترانند و در آن انواع خوراکی‌ های مخصوص می‌ چینند.

جشن یلدا در ایران امروز همچنان با میهمانی و شب‎ نشینی اعضای خانواده و اقوام همراه است و رسم بر این است که این شب آیین این شب در خانه بزرگان فامیل برگزار گردد.

بازخوانی شاهنامه و تفألی به حافظ 
داستان گویی، شعرخوانی و شاهنامه‌ نامه خوانی و تأفل بزرگترها به دیوان لسان‌ الغیب شیرازی، از سنن ارزشمند ایرانیان بوده است که نشان از فرهنگ و ادب‌ دوستی مردم این سرزمین دارد.

در روزگار حال خانواده‌ ها در این شب گرد هم می‌ آیند و به داستان‌ های کهن بزرگترها گوش می‌ سپارند.

میوه و آجیل 
هندوانه و انار، از مهمترین میوه‌‌ هایی هستند که سفره شب‌ نشینی یلدا را مزین می‌ کنند. میوه‌ هایی که سرخی آن‌ ها یادآور سرخی خورشیدی است که فردا طلوعی دوباره خواهد کرد. 
آجیل هفت مغز نیز، جزء تنقلات خاص این شب است. تنقلاتی که هر کدام نشانه برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی ‌هستند. علاوه بر این‌ ها، خوردن شیرینی و میوه‌ های دیگر نیز بین مردم رواج دارد.

شهرهای مختلف، رسم‌ های متفاوت 
در شمال و آذربایجان رسم بر این است که در این شب طبق‌هایی تزیین شده به خانهٔ تازه‌ عروس یا نامزد خانوادهبفرستند، مردم آذربایجان در سینی خود هندوانه‌ ها را تزئین کرده و شال‌ های قرمزی را اطرافش می‌ گذارند، درحالی که مردم شمال یک ماهی بزرگ را تزئین کرده و به خانهٔ عروس می‌ برند.

در سفره مردم شیراز انواع مرکبات و هندوانه برای سرد مزاج‌ ها و خرما و رنگینک برای گرم مزاج‌ ها موجود است. مردم این شهر به واسطه انس بیشتری که به حافظ دارند، حافظ‌ خوانی را جزء رسوم جداناشدنی خود می‌ دانند.

همان‌ طور که خراسانی‌ ها برای شاهنامه‌ خوانی در این شب اصالت بیشتری قائل هستند. یکی از آیین‌ های ویژه استان خراسان جنوبی، بخصوص در شهرستان فردوس برگزاری مراسم «کف زدن» است. در این مراسم از ریشه گیاهی به نام "چوبک" نوعی خوراکی به شکل کف تهیه می‌ کنند. آن‌گاه جوانان کف‌ ها را به هم پرتاب کرده و با مالیدن کف به سر و صورت یکدیگر شادی و نشاط را به جمع مهمانان می‌ افزایند.

آیین کف‌ زنی یکی از آداب و رسوم مردم فردوس در شب چله یا همان شب یلدا است.

شب یلدا هر سال یک‌ بار میهمان خانه ایرانیان می‌ شود و به نوعی فرصتی برای مصاحبت و همنشینی با بزرگترها به ویژه پدربزرگ‌ ها و مادربزرگ‌ ها را به وجود می‌ آورد.

در این شب آداب و رسوم مختلفی در گوشه و کنار کشور و در شهرها و استان‌ ها برگزار می‌ شود که در شهرستان فردوس نیز شب چله با آداب و رسوم خاصی همراه است.

یکی از آداب و رسوم مردم فردوس در شب یلدا، آیین کف‌ زنی است، البته کف‌ زنی نه به معنای دست‌ زدن و شادی کردن بلکه کف، نوعی خوردنی شیرین است که از گیاهی به نام چوبک یا به اصطلاح محلی فردوس "بیخ" تولید می‌ شود.

برای تهیه این خوردنی شیرین باید ابتدا بیخ آغشته به خاک را که از محل صحرا جمع‌ آوری شده را شسته و سپس به تکه‌ های کوچک تبدیل کنیم، داخل کتری صحرایی یا داخل قابلمه ریخته و آب را به آن اضافه کنیم و روی آتش بگذاریم تا بجوشد و وقتی که جوش آمد آب آن را خالی کنیم و دوباره این کار را انجام دهیم تا به طور کامل تمیز شود و سپس بیخ را تبدیل به تکه‌ های کوچک ریز به اندازه حبه قند تبدیل و آن را داخل تقارچه بزرگی می‌ ریزم.

سپس به اندازه دو لیوان آب داخل ظرف می‌ ریزیم و با چوب درخت گز که درگذشته استفاده می‌ شد و در حال حاضر از همزن برقی استفاده می‌ شود آن را بصورت چپ در راست هم می‌ زنیم البته این کار باید در هوای سرد شود تا خوب جا بیفتد و بعد از 10 دقیقه همان یک فنجان بیخ و دو لیوان آب به صورت کف تمام ظرف را فرا می‌ گیرد بطوری که سر ریز می‌ شود و بعد با شکر شیرین و مغز پسته، بادام و گردو تزئین و داخل بشقاب بین افراد جمع حاضر و بعضی وقت‌ ها بین همسایه‌ هایی که نتوانسته‌اند در مراسم کف‌ زنی شرکت کنند تقسیم می‌ شود.

در شب یلدا، معمولا افراد خانواده دور کرسی جمع می‌ شوند و بزرگترها از خاطرات و گذشته‌ های تلخ و شیرین خود سخن می‌ گویند و تفالی نیز به حافظ می‌ زنند، از آجیل و میوه‌ هایی نظیر هندوانه و انار و دیگر میوه‌ ها میل می‌ کنند.

در این شب مردم و به ویژه بزرگ‌ ترها، هندوانه و انارهای درشت و خوش دانه‌ ای را که با ترفندهای خاص از ماه‌ های پیش نگهداری کرده‌ اند از انبار بیرون می‌ آوردند و با شادی و خنده تناول می‌ کنند زیرا معتقد هستند که اگر در شب چله از این میوه‌ ها بخورند دچار سرما خوردگی و بیماری در طول زمستان نمی‌ شوند.

یکی دیگر از آیین مردم فردوس در شب یلدا، این است که خانواده داماد برای عروسشان که عقد است، سبدی از انواع میوه‌ های مختلف شامل هندوانه، انار، سیب، پرتقال، نارنگی و خیار و نیز هدیه‌ ای نظیر انگشتر یا النگوی طلا می‌ بردند که به این کار در اصطلاح شب چلگی می‌ گویند.

نقل داستان و قصه‌ های کهن از زبان پدر بزرگ‌ ها و مادر بزرگ‌ ها و نیز خاطره‌ گویی از دیگر آداب و رسوم مردم فردوس است که در شب یلدا تا پاسی از شب این دور هم‌ نشینی، کف‌ زنی، خوردن آجیل، تنقلات، میوه و شیرینی ادامه دارد.

در اردبیل رسم است که مردم، چله بزرگ را قسم می‌ دهند که زیاد سخت نگیرد و معمولاً گندم برشته و هندوانه و سبزه و مغز گردو و نخودچی و کشمش می‌ خورند. 

مردم کرمان تا سحر انتظار می‌ کشند تا از قارون افسانه‌ ای استقبال کنند. این قارون در لباس هیزم‌ شکن برای خانواده‌ های فقیر تکه‌ های چوب می‌ آورد که به طلا تبدیل شده و برای آن خانواده، ثروت و برکت به همراه خواهد داشت. 
زنان و دختران روستایی استان مرکزی، در سینی های قدیمی مسی، درفضای دوده‌ گرفته آشپزخانه‌ های قدیمی، انواع میوه و تنقلات به ویژه هندوانه، انگور، تخمه و نخودچی کشمش و خرما را مهیا می ‌کردند و برای گذران ساعات خوش در کنار فامیل لحظه‌ شماری می ‌کردند. 
مردم استان قزوین نیز این آیین کهن را با رفتن به خانه بزرگترها می‌ گذرانند؛ به عقیده آن‌ها، آوردن میوه‌ های مختلف خشک و تر و میوه‌ های سرخ خام که به «شب چره» معروف است، همراه با خوراکی‌ های دیگر شگون داشته و زمستان پر برکتی را نوید می‌‌ دهد. 
دیگر آداب مرسوم و دیدنی در شب یلدا در لرستان نوعی فال است، نه با مفاهیم و اعتقادات خرافی رایج در دیگر فال‌ ها، که از آن به عنوان «چل سرو» (چهل سرود) یاد می‌ شود. 
بخشی وسیعی از آداب شب یلدا در طول زمان تغییر نكرده و ایرانیان هنوز هم تا سپیده‌ دم و شكست تاریكی و دمیدن روشنایی این شب را گرامی می‌ دارند.

Table 'comment' is marked as crashed and should be repaired